Istorijat muzeja

Dvadeseti vek je za ljubitelje istorije u Nišu počeo na najlepši mogući način – 1900. godine je, prilikom izgradnje tvrđavskog mosta, pronađen bronzani portret Konstantina Velikog. Ovaj vredni slučajni nalaz je trebalo negde smestiti i tada se stvorila svest o potrebi formiranja muzeja.  Obeležavanje 1600. godina od donošenja Milanskog edikta 1913. godine obnovilo je ovu zamisao, čiju su realizaciju odložili balkanski i Svetski rat. U novoformiranoj kraljevini tridesetih godina stekli su se uslovi za osnivanje  muzeja Niša.

Narodni muzej u Nišu osnovala je 1. aprila 1933. godine grupa zaljubljenika okupljena oko te godine osnovanog Muzejskog društva, čiji su najistaknutiji članovi bili i njegovi osnivači – Adam Oršić Slavetić, Rudolf Bratanić, Borivoje Gojković, Aleksandar Nenadović i Borivoje Popović.

Muzej je prvih meseci svog postojanja bio privremeno smešten u zgradi Učiteljskog doma i prvu izložbu postavljenu u ovom prostoru videlo je nekoliko hiljada posetilaca. Pola godine nakon svog osnivanja, 22. oktobra 1933. godine, muzej se seli u kuću Hristoduluovih, kada je i zvanično otvoren pod imenom Istorijsko – etnografski muzej grada Niša.

Materijal je bio razvrstan u sedam zbirki (praistorija, antika, srednji vek, numizmatika, zbirka umetničkih slika i zbirka oružja). Zahvaljujući smeštajnim mogućnostima i mogućnostima prezentacije, ova stalna muzejska postavka, po koncepciji, stručnom radu i i bogatstvu eksponata predstavljala je jednu od najbogatijih u Srbiji.

U periodu od 1934-39. godine, iako bez regulisanog pitanja finansiranja, Uprava je organizovala brojne istraživačke radove na prostoru Niša i okoline. U arheološkim istraživanjima učestvovala su velika imena arheologije tog perioda – Nikola Vulić, Jovan Kovačević, Borivoje Popović i Vladimir Fjuks. Podignuta je zgrada muzeja na Medijani i pokrenuto izdavanje Moravsko arheološkog glasnika. Drugi svetski rat prekinuo je jednu od plodnijih etapa u razvoju muzeja. Ogromnu štetu nanelo je savezničko bombadovanje Niša, 2. septembra 1944. godine, kada je zgrada muzeja stradala od direktnog pogotka bombe a sa njom uništen veliki broj prikupljenih predmeta.

Posle Drugog svetskog rata, Narodni odbor opštine Niš obnovio je muzej pod nazivom Narodni muzej (1947). Budući da je muzej u ratnom vihoru izgubio kompletnu etnografsku zbirku, a  druge  zbirke su bile prepolovljene, zadatak muzejskih poslenika je bilo da animira svest kod građana o potrebi za sakupljanjem starina. Pored otkupa i poklona, muzejske zbirke su se popunjavale i putem arheoloških istraživanja.

Muzej je 1950. godine preseljen u nove prostorije u kojima se nalazi i danas. U zgradu u ul. Stanka Paunovića (danas ul. Milojka Lešjanina) smešteno je istorijsko odeljenje pod nazivom Muzej NOB-a, a u zgradi bivše banke, ul. Petog kongresa (danas ul. Nikole Pašića) izložena je stalna arheološka postavka. Godine 1951. osnovana je Umetnička galerija u Sinagogi, a naredne godine otvoreno je memorijalno odeljenje Mija Stanimirović, čija je postavka skinuta 1957. godine. Stalna postavka spomen muzeja na logoru Crveni  krst  otvorena  je  1967.  godine.

U ovom periodu načinjen je veliki iskorak u muzeološkoj prezentaciji najviše zahvaljujući upomoći poznatih naučnih radnika iz Beograda, među kojima prednjače Đorđe Mano Zisi, Milutin Garašanin i Miodrag Grbić.

Oni iniciraju i novu stalnu arheološku postavku muzeja 1965. godine. Narednih decenija Narodni muzej postaje institucija, koja zauzima mesto koje joj je po značaju i pripada.

Muzej je od osnivanja kompleksnog tipa. U svojim fondovima ima preko 40 000 predmeta, iz oblasti arheologije, istorije i istorije umetnosti, a poseduje i dve spomen  zbirke, Stevana Sremca i Branka Miljkovića. Narodni muzej se stara i o kulturnim dobrima od izuzetnog značaja: arheološko nalazište Medijana, spomenik Ćele kula i memorijani muzej ”12.februar”.

Narodni muzej Niš svoju delatnost sprovodi kroz odeljenja za arheologiju, numizmatiku i epigrafiku, istoriju, istoriju umetnosti, etnologiju, odeljenje književne zaostavštine, edukacije, dokumentacije i konzervacije. Muzej poseduje  fotolaboratoriju i biblioteku sa preko 14 000 publikacija, među kojima je veliki broj starih i retkih izdanja.

 

Comments are closed.